PROGRAM NIE DLA WSZYSTKICH

Dwa tygodnie spędzone w gimnazjum rejonowym pokazały, że szkoła może być miejscem bez perspektyw. Dlaczego uczniowie, których jedynym celem jest przesiedzenie w budynku do momentu, aż skończą osiemnaście lat („głupi wymóg prawa”), zmuszani są do analizowania skomplikowanych tekstów literackich?

Lekcje są bezbarwne. „Przeczytaj, odpowiedz na pytania, zapisz…” – mija godzina za godziną. Przekleństwa, wyzwiska, krzyki. Brak tolerancji, złość, wszechobecna agresja. W tym miejscu nie wygrywa ten, który ma sporą wiedzę. Na pierwszy plan wysuwają się starsi, silniejsi, odważniejsi. Nie da się tego zmienić bez odseparowania poszczególnych osób od środowiska lokalnego. Bez współpracy nauczycieli osiągnięcie choć minimalistycznego celu w tym zakresie jest niemożliwe.

Popołudnia spędzam na przygotowaniach: wycinanie rymowanych definicji, które łatwiej zapamiętać, ozdabianie plakatów, analizowanie kart pracy. Staram się wytłumaczyć zadania, które każdy powinien mieć opanowane na niższym poziomie edukacyjnym. Efektów brak. Trzy lekcje poświęcone na temat rodzajów literackich pokazały, że problemem jest nie tylko brak wiedzy (choćby tak elementarnej, jak dzielenie wyrazu na sylaby), lecz także chęci. Nic dziwnego, że się one nie pojawiają. Kto uzna, że analizowanie dzieł Sienkiewicza jest ważne, skoro wie, że po wyjściu ze szkoły, wróci do domu, gdzie główną rozrywką rodziców jest picie alkoholu? Kto będzie chciał poznać ułamek gramatyki naszego języka, jeśli wie, że po lekcjach musi iść coś ukraść, bo inaczej będzie głodny? Jaki jest sens, aby w takich klasach realizować narzucony program?

Warto zaznaczyć, że nie jest to tylko problem nauczycieli, jako tych, którzy nie radzą sobie z młodzieżą. Dzieci także nie są problemem. Ukształtowały je wydarzenia, które miały miejsce w ich życiu: brak zainteresowania za strony rodziców, przymusowe ucieczki z domu, niedostatek pieniędzy, pojawiająca się agresja jako sposób rozwiązania problemów... Kolejny raz podkreślę, że nie ma trudnych dzieci – to my, dorośli, jesteśmy odpowiedzialni za to, jakimi są ludźmi. Dlaczego nadal nie zdajemy sobie z tego sprawy?

Idiotyzmem jest narzucanie takich samych wymagań we wszystkich szkołach. Moim podopiecznym wolałabym wytłumaczyć prozaiczne kwestie, które przydatne są w życiu codziennym. Choć staram się to robić, większość czasu trzeba poświęcić na analizowanie lektur i zagadnienia gramatyczne. Dlaczego się potem dziwimy, że jest coraz więcej kradzieży i napadów, skoro nie uczymy młodzieży tego, czego nauczyć powinniśmy?